برخى از گروه‌ها و جمعيت‌هاى مذهبى و سياسى مىكوشيدند ، در زمينه‌هاى مختلف سياسى ، عقيدتى يا نقل حديث و فتوا ، به آنان نقش اساسى و برجسته داده هر گونه شده آنان را تأييد و تقويت كنند . در حالى كه اين افراد نه در زندگانى اعتقادى و مكتبى خويش در التزام و پاىبندى به احكام دين سابقه روشن و درخشانى داشتند و نه در زمينهء آراستگى به مكارم اخلاق و خصلت‌هاى پسنديده ؛ بلكه برعكس انحرافات آشكار از شرع و گناهان بزرگى چون زنا ، شراب‌خوارى ، قتل نفس ، دزدى از بيت المال و را در كارنامهء خويش داشتند . از اين رو به اختراع اكسيرى روى آوردند كه نه تنها جنايات ، گناهان و معاصى بزرگ آنان را بپوشاند ، بلكه همهء آن را به خيرات ، مبرّات ، طاعات و حسنات شايستهء ثواب و رضاى پروردگار بدل نموده ، آنان را سزاوار بهشت جاودان نمايد . اين اكسير ، ادعاى عدالت همهء صحابه بود . « 1 » همهء صحابه عادل هستند . چه كسانى كه درگير فتنه‌ها شدند و چه آن‌ها كه از فتنه‌ها دورى گزيدند ، اين اجماع معتمدان امّت است . « 2 » عمده استناد اينان آيات كريمه‌اى است كه ظاهرا صحابه را مدح كرده است . در حالى كه اين مدح اختصاص به آراستگان به ايمان و ديگر صفات شايسته‌اى دارد كه در همين آيات به آن اشاره شده است . از سوى ديگر نص صريح اين آيات ، همهء افراد را در بر نمىگيرد . نهايت مطلب اين كه عام است و بر حسب مورد ، تخصيص مىخورد . علاوه بر اين دليل اطلاق واژه صحابى بر

--> ( 1 ) . اضواء على السنة المحمّديه ، 342 . ( 2 ) . بنگريد : الكفاية فى علم الدرايه ، 46 - 49 ؛ الباعث الحثيث ، 181 - 182 ؛ تدريب الراوى ، 2 / 214 ؛ السنّة قبل التدوين ، 394 و 403 ؛ فتح المغيث ، 4 / 35 ؛ علوم الحديث ، 264 - 245 و 268 ؛ علوم الحديث ( صبحى صالح ) ، 353 ؛ قواعد فى علوم الحديث ، 202 - 203 ؛ الاصابه ، 1 / 9 - 10 ؛ الاحكام فى اصول الاحكام ، 2 / 81 - 82 ؛ فواتح الرحموت ، 2 / 156 ؛ ارشاد الفحول ، 64 - 70 ؛ الخلاصة فى علوم الحديث ، 67 ، 94 ، 124 ؛ سير اعلام النبلاء ، 2 / 608 .